परिचय
यह ट्यूटोरियल दिखाता है कि Android Switch विजेट को कस्टम ड्रॉएबल्स से कैसे स्टाइल करें - थंब (सर्कल) और ट्रैक (बैकग्राउंड) दोनों के लिए अलग-अलग स्टेट्स (ON/OFF) में।
आवश्यक चरण
चरण 1: नया प्रोजेक्ट बनाएं
Android Studio में File → New Project से नया प्रोजेक्ट बनाएं।
चरण 2: लेआउट फ़ाइल (res/layout/activity_main.xml)
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<RelativeLayout xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android"
xmlns:tools="https://schemas.android.com/tools"
android:layout_width="match_parent"
android:layout_height="match_parent"
android:padding="4dp"
android:id="@+id/relativeLayout"
tools:context=".MainActivity">
<Switch
android:id="@+id/switchBtn"
android:layout_width="wrap_content"
android:layout_height="wrap_content"
android:textOn="चालू"
android:textOff="बंद"
android:thumb="@drawable/customswitchselector"
android:track="@drawable/custom_track"
android:layout_centerInParent="true" />
<TextView
android:layout_width="match_parent"
android:layout_height="wrap_content"
android:layout_below="@id/switchBtn"
android:layout_marginTop="20dp"
android:text="स्विच ऑन/ऑफ करें"
android:textSize="24sp"
android:textAlignment="center"
android:textStyle="bold" />
</RelativeLayout>
चरण 3: थंब सेलेक्टर (res/drawable/customswitchselector.xml)
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<selector xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android">
<!-- ON स्टेट -->
<item android:state_checked="true">
<shape android:dither="true" android:shape="rectangle" android:useLevel="false" android:visible="true">
<corners android:radius="15dp" />
<gradient
android:angle="270"
android:startColor="#66AAFF00"
android:endColor="#6600FF00" />
<size android:width="37dp" android:height="37dp" />
<stroke android:width="4dp" android:color="#0000FFFF" />
</shape>
</item>
<!-- OFF स्टेट -->
<item android:state_checked="false">
<shape android:dither="true" android:shape="rectangle" android:useLevel="false" android:visible="true">
<corners android:radius="15dp" />
<gradient
android:angle="270"
android:startColor="#FF0000"
android:endColor="#FF0000" />
<size android:width="37dp" android:height="37dp" />
<stroke android:width="4dp" android:color="#0000FFFF" />
</shape>
</item>
</selector>
चरण 4: ट्रैक ड्रॉएबल (res/drawable/custom_track.xml)
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<shape xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android"
android:shape="rectangle"
android:visible="true"
android:dither="true"
android:useLevel="false">
<gradient
android:startColor="#27170432"
android:endColor="#27170432"
android:angle="270" />
<corners android:radius="15dp" />
<size android:width="80dp" android:height="40dp" />
</shape>
चरण 5: मुख्य गतिविधि (src/MainActivity.java)
import androidx.appcompat.app.AppCompatActivity;
import android.os.Bundle;
import android.widget.CompoundButton;
import android.widget.Switch;
import android.widget.Toast;
public class MainActivity extends AppCompatActivity {
Switch aSwitch;
@Override
protected void onCreate(Bundle savedInstanceState) {
super.onCreate(savedInstanceState);
setContentView(R.layout.activity_main);
aSwitch = findViewById(R.id.switchBtn);
aSwitch.setOnCheckedChangeListener(new CompoundButton.OnCheckedChangeListener() {
@Override
public void onCheckedChanged(CompoundButton buttonView, boolean isChecked) {
if (isChecked) {
Toast.makeText(MainActivity.this, "स्विच चालू", Toast.LENGTH_SHORT).show();
} else {
Toast.makeText(MainActivity.this, "स्विच बंद", Toast.LENGTH_SHORT).show();
}
}
});
}
}
चरण 6: मैनिफेस्ट फ़ाइल (AndroidManifest.xml)
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<manifest xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android"
package="app.com.sample">
<application
android:allowBackup="true"
android:icon="@mipmap/ic_launcher"
android:label="@string/app_name"
android:roundIcon="@mipmap/ic_launcher_round"
android:supportsRtl="true"
android:theme="@style/AppTheme">
<activity android:name=".MainActivity">
<intent-filter>
<action android:name="android.intent.action.MAIN" />
<category android:name="android.intent.category.LAUNCHER" />
</intent-filter>
</activity>
</application>
</manifest>
ऐप चलाएं
डिवाइस कनेक्ट करें, Run क्लिक करें। स्विच टॉगल करें - थंब रंग बदलेगा (लाल ↔ हरा ग्रेडिएंट) और टोस्ट दिखेगा।

Switch स्टाइलिंग के मुख्य बिंदु
| एट्रिब्यूट | उद्देश्य | उदाहरण |
|---|---|---|
android:thumb | ड्रैग करने वाला सर्कल/शेप | @drawable/selector (स्टेट-लिस्ट) |
android:track | बैकग्राउंड ट्रैक | @drawable/shape |
android:textOn/Off | लेबल टेक्स्ट | "ON"/"OFF" या "चालू"/"बंद" |
android:switchTextAppearance | टेक्स्ट स्टाइल | @style/CustomSwitchText |
android:thumbTint | थंब टिंट (API 21+) | @color/selector |
android:trackTint | ट्रैक टिंट (API 21+) | @color/selector |
सरल टिंट-ओनली तरीका (API 21+, कोई ड्रॉएबल नहीं)
<Switch
android:layout_width="wrap_content"
android:layout_height="wrap_content"
android:thumbTint="@color/switch_thumb_selector"
android:trackTint="@color/switch_track_selector" />
res/color/switch_thumb_selector.xml
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<selector xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android">
<item android:state_checked="true" android:color="#4CAF50" /> <!-- हरा -->
<item android:state_checked="false" android:color="#F44336" /> <!-- लाल -->
</selector>
res/color/switch_track_selector.xml
<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<selector xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android">
<item android:state_checked="true" android:color="#81C784" /> <!-- हल्का हरा -->
<item android:state_checked="false" android:color="#EF9A9A" /> <!-- हल्का लाल -->
</selector>
Material Components Switch (अनुशंसित)
<com.google.android.material.switchmaterial.SwitchMaterial
android:layout_width="wrap_content"
android:layout_height="wrap_content"
android:text="नोटिफिकेशन"
app:thumbTint="@color/switch_thumb_selector"
app:trackTint="@color/switch_track_selector" />
Material Switch बेहतर टच टार्गेट, रिपल इफेक्ट, और एक्सेसिबिलिटी देता है।