PHP में end() फ़ंक्शन सरणी के आंतरिक पॉइंटर को अंतिम तत्व पर ले जाता है और उस तत्व का मान लौटाता है।
सिंटैक्स (Syntax)
end(array|object &$arr): mixed
पैरामीटर्स (Parameters)
$arr − वह सरणी जिसका पॉइंटर अंतिम तत्व पर ले जाया जाएगा (रेफरेंस द्वारा पास की जाती है)।
रिटर्न वैल्यू (Return Value)
सफलता पर अंतिम तत्व का मान लौटाता है। खाली सरणी पर false लौटाता है।
उदाहरण (Examples)
उदाहरण 1: अंतिम तत्व प्राप्त करना
<?php
$os = array('windows', 'mac', 'linux', 'solaris');
echo end($os); // आउटपुट: solaris
?>
आउटपुट
solaris
उदाहरण 2: पॉइंटर गतिविधि का प्रदर्शन
<?php
$a = array('one', 'two', 'three', 'four', 'five', 'six');
echo current($a) . "\n"; // one
echo next($a) . "\n"; // two
echo current($a) . "\n"; // two
echo end($a) . "\n"; // six (पॉइंटर अंत में)
echo current($a) . "\n"; // six (वर्तमान अब अंतिम है)
?>
आउटपुट
one two two six six
उदाहरण 3: व्यावहारिक उपयोग - अंतिम तत्व तक पहुँच
<?php
function getLastElement(array $arr) {
if (empty($arr)) return null;
return end($arr);
}
echo getLastElement([1,2,3]); // 3
echo getLastElement([]); // null
?>
सरणी पॉइंटर फ़ंक्शन्स तुलना
| फ़ंक्शन | कार्य | पॉइंटर स्थिति |
|---|---|---|
| reset() | पहले तत्व पर जाएँ, मान लौटाएँ | शुरुआत |
| end() | अंतिम तत्व पर जाएँ, मान लौटाएँ | अंत |
| current() | वर्तमान तत्व लौटाएँ | अपरिवर्तित |
| next() | अगले तत्व पर जाएँ, मान लौटाएँ | आगे |
| prev() | पिछले तत्व पर जाएँ, मान लौटाएँ | पीछे |
| each() | की-मान लौटाएँ, आगे बढ़ें (हटाया गया PHP 8.0+) | आगे |
नोट
end() सरणी को रेफरेंस द्वारा लेता है, इसलिए यह मूल सरणी के पॉइंटर को बदल देता है। यदि आपको पॉइंटर बदले बिना अंतिम तत्व चाहिए, तो $arr[count($arr)-1] या array_pop() (कॉपी पर) उपयोग करें।